Νέα χρονιά, νέο φορμά

Η νέα χρονιά για τους καλλιτέχνες είναι μια ακόμα ευκαιρία για να εξερευνήσουν τους ορίζοντές τους στην τέχνη τους. Έχουμε ξαναγράψει σ' αυτό το ιστολόγιο για τις τελευταίες μας αναζητήσεις στον χώρο της φωτογραφίας με μέσα μιας περασμένης εποχής. Η νέα χρονιά λοιπόν μας βρίσκει να εγκαταλείπουμε ακόμη και το ορθογώνιο φορμά και να περνάμε στο τετράγωνο. Είναι κάτι που αγαπήσαμε στο παρελθόν και θα το αγαπήσουμε ξανά.
Το μεσαίο φορμά έχει κάτι το μαγικό. Πέρα από τις τετράγωνες διαστάσεις του έχει αυτό το "κάτι" που σε κάνει να ξεφεύγεις από τη συνηθισμένη (κοινή) οπτική αντίληψη και να περνάς σε μία τελείως νέα. Ο χώρος φαίνεται να αλλάζει προοπτικά και ο χρόνος να επιβραδύνεται, ακολουθώντας και αυτός τη διαδικασία λήψης που ακολουθείς. Η αντίληψή σου για τον κόσμο αλλάζει, όπως αλλάζει και ο τρόπος σκόπευσης από την οθόνη εστίασης. Η αντιμετώπισή σου απέναντι σε αυτό που φωτογραφίζεις αλλάζει καθώς από την σκόπευση από το ύψος σου περνάς στην σκόπευση από το ύψος της μέσης σου, χαμηλώνοντας το βλέμμα σου και ταυτόχρονα την ενδεχόμενη υπεροψία σου. Σε κάνει πιο ώριμο, πιο συνειδητοποιημένο απέναντι στο θέμα σου και τελικά στην ίδια την Τέχνη σου.
Αυτή η αλλαγή ματιάς βέβαια δεν συμβαδίζει με την ύπαρξη αυτού του ψηφιακού χώρου καθώς οι ανάγκες του για ψηφιακές εικόνες αντιβαίνουν στην όλη λογική του νέου εγχειρήματος. Βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι αυτός ο χώρος θα εγκαταλειφθεί. Θα υπάρχει παράλληλα και στη νέα εποχή ακολουθώντας και αυτός τη δικιά του πορεία, όπως έκανε μέχρι τώρα. Η νέα, διοπτική ματιά των καλλιτεχνών θα αφορά μόνο τον πραγματικό κόσμο. Αυτόν που τελικά αξίζει να φωτογραφίζει κανείς.

Κόκκινο στο αστικό τοπίο

Spinning Christmas

Λέει η φωτογραφία την αλήθεια;

Η πιο σωστά: Θέλουμε να λέει η φωτογραφία την αλήθεια;

Η φωτογραφία από τη φύση της είναι φτιαγμένη να λέει την αλήθεια. Η αντικειμενικότητα του φακού είναι κάτι το δεδομένο για όλους όσους έχουν έστω και μία φορά στη ζωή τους πατήσει το πλήκτρο που απελευθερώνει τον φωτοφράκτη μπροστά από το φωτοευαίσθητο υλικό. Τι γίνεται όμως όταν κάποιος κάνοντάς το αυτό θέλει να πει ψέματα; Ή καλύτερα να εκφράσει την αντικειμενικότητα με τον υποκειμενικό του τρόπο;

Ο καλλιτέχνης, φύση ανατρεπτική και επαμφοτερίζουσα, μπορεί να επιλέξει. Αν η ιδέα που θέλει να μετατρέψει σε φωτογραφική εικόνα είναι τέτοια που δεν τον εξυπηρετούν τα "ορθόδοξα" φωτογραφικά μέσα, τότε έχει να επιλέξει μία σωρεία άλλων που τον εξυπηρετούν. Με άλλα λόγια μπορεί να κάνει μία φωτογραφία που δε θα "λέει" ακριβώς την αλήθεια. Πολλά τα παραδείγματα και από την ιστορία της φωτογραφίας και από τα κινήματα που επηρεάστηκε, όπως αυτά του 20ού αιώνα (ιμπρεσιονισμός, αφηρημένος εξπρεσιονισμός, κα).

Το κατά πόσο αυτό είναι "σωστό" ή όχι δεν θεωρούμε ότι πρέπει να το συζητάμε καθώς στην Τέχνη δεν υπάρχει "σωστό" και "λάθος". Υπάρχει μόνο αυτό που θέλει να πει ο καλλιτέχνης, αυτό που θέλει να μεταδώσει. Και αυτό δεν είναι υποχρεωτικό (ΚΑΙ στην περίπτωση της φωτογραφίας) να υπακούει στην πραγματικότητα, ή καλύτερα στην κοινή αντίληψη που έχουμε γι' αυτή.

Μέσα υπάρχουν πολλά. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στα σύγχρονα ψηφιακά προγράμματα που μπορούν ακόμα και να δημιουργήσουν από την αρχή μία εικόνα χωρίς την παρέμβαση της φωτογραφικής μηχανής. Υπάρχουν δυνατότητες αρκετές και στις παλιές μεθόδους που εδώ και πολλά χρόνια χρησιμοποιούν οι καλλιτέχνες φωτογράφοι για να ερμηνεύσουν τον κόσμο που παρατηρούν και φωτογραφίζουν με βάση τη δική τους υποκειμενική ματιά. Μια διαφορετική ερμηνεία της πραγματικότητας δεν σημαίνει απαραίτητα και άρνησή της. Αυτό θα αποτελούσε άρνηση της φωτογραφικής τεχνικής. Σημαίνει όμως νέα ματιά, νέα προσπάθεια ερμηνείας του κόσμου και σίγουρα μια νέα προσέγγιση στο ίδιο μέσο που υπηρετούμε.

Abstract Thessaloniki

Διαδρομή

Azucar

Στα ήσυχα νερά της λίμνης

Παράθυρο στον κόσμο

Που πάει η φωτογραφία όταν τη διαγράφουμε;

Όπως έχουμε ξαναγράψει σε προηγούμενη ανάρτηση, το τελευταίο διάστημα τους καλλιτέχνες τους απασχολούν (και) οι διαφορές αποτύπωσης της φωτογραφικής εικόνας σε διαφορετικά μέσα. Αυτό φυσικά, νομίζουμε, ότι έχει απασχολήσει κάθε καλλιτέχνη φωτογράφο την τελευταία δεκαετία τουλάχιστον. Δηλαδή ποιο από τα υπάρχοντα μέσα θα χρησιμοποιήσει για να υπηρετήσει την τέχνη του; Με λίγα λόγια το ερώτημα υπάρχει ακόμα: αναλογική ή ψηφιακή φωτογραφία; Βέβαια, στις σημερινές εποχές επέλασης της ψηφιακής φωτογραφίας, σε πολλούς το παραπάνω ερώτημα φαίνεται ίσως παρωχημένο έως και ατυχές. Εμείς όμως επιλέγουμε να το θέτουμε, ακόμα και σήμερα, γιατί έτσι θέλουμε να βλέπουμε τα πράγματα.

Μία από τις πλευρές του όλου θέματος είναι τι συμβαίνει με τις φωτογραφίες που (εύκολα) διαγράφουμε από τη μνήμη της φωτογραφικής μας μηχανής ή του υπολογιστή; Πού πάνε; Σε ποιον παράδεισο των εικόνων; Η ευκολία της διαγραφής μιας ατυχούς φωτογραφίας ή απλά μιας φωτογραφίας που δεν μας αρέσει στην οθόνη της μηχανής μας είναι κάτι καινούριο στην Τέχνη μας. Χωρίς να την εξετάσουμε καν με τον τρόπο που αρμόζει σε κάθε φωτογραφία, δηλαδή τυπωμένη έστω σε ένα μικρό μέγεθος, την καταδικάζουμε πριν ακόμη ολοκληρώσει την "αποστολή" της, στέλνοντάς την στον εν λόγω παράδεισο. Αυτό από την άλλη μας έχει δημιουργήσει ένα αίσθημα ασφάλειας και χαμηλού κόστους, που οδηγεί στο να φωτογραφίζουμε με διαφορετικά κριτήρια από ότι παλαιότερα. Ενώ δηλαδή παλαιότερα θα προσέχαμε περισσότερο τη σύνθεσή μας, γνωρίζοντας ότι τα λάθη δεν συγχωρούνται, στη σημερινή εποχή η συγκεκριμένη ευκολία μας έχει κάνει να αλλάξουμε αισθητική. Την έχει κάνει πιο "γρήγορη", πιο αρμόζουσα στις σημερινές συνθήκες ζωής που θέλουν τον άνθρωπο να "τρέχει να προλάβει" και τις ελεύθερες ώρες του να κοιτάει μια οθόνη. Δεν υπάρχει πλέον το στοιχείο της προσμονής, της καθαρά φωτογραφικής ανάγνωσης μιας εικόνας, που είναι μια αργή διαδικασία. Όπως παύει να υπάρχει και η λεγόμενη "δυαδικότητα" της φωτογραφίας, έννοια εισηγμένη από τον Gary Winogrand. Ότι δηλαδή όταν φωτογραφίζουμε μέσα από το σκόπευτρό μας βλέπουμε τη ζωή ενώ στο σκοτεινό θάλαμο βλέπουμε φωτογραφίες.

Αυτό λοιπόν που θεωρούμε εμείς ότι πρέπει να σκέφτονται οι χρησιμοποιούντες την ψηφιακή τεχνολογία για την φωτογραφική αποτύπωση των εικόνων της ζωής, είναι η σύνθεση, η αρτιότητα και η ζωή που περιέχεται στο κάδρο που κόβουν από τον εξωτερικό κόσμο. Να τους απασχολεί περισσότερο η φωτογραφία ως αισθητή εμφάνιση μιας ιδέας και όχι σαν άλλη μια ακολουθία από 0 και 1 απλά χαραγμένη στο σκληρό μας δίσκο.