Τρίτη 5 Απριλίου 2011

Πού τελειώνει η φωτογραφία;

(Ο τίτλος με αφορμή το τελευταίο άρθρο του Β.Καρκατσέλη στο Φωτογραφικό Είδωλο)

Είναι αλήθεια ότι όταν κάποιος ασχολείται με μία τέχνη αναπόφευκτα στην πορεία του γεννιούνται ερωτήματα σχετικά με αυτή, τον εαυτό του σε σχέση με αυτή, τη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους κτλ. Πολλοί φωτογράφοι έχουν αναρωτηθεί: "Πού τελειώνει η φωτογραφία;" και ο καθένας έχει (ή δεν έχει) δώσει τη δικιά του απάντηση. Έτσι λοιπόν κι εγώ. Όπως έχω ξαναγράψει από αυτές εδώ τις γραμμές, η πρόσφατη επιστροφή μου στις παραδοσιακές μεθόδους φωτογραφίας (βλέπε αναλογική φωτογραφία) και μάλιστα σε ένα νέο φορμά, που μέχρι τώρα δεν είχα συνηθίσει, έβαλε αυτόν τον ηλεκτρονικό χώρο υπό αμφισβήτηση. Και με ένα τρόπο αυτή η νέα προοπτική με έκανε να αναρωτηθώ το παραπάνω και μάλιστα τι σημαίνει αυτό στη σημερινή εποχή.
Που τελειώνει λοιπόν η φωτογραφία, σε μια εποχή όπου τα όριά της έχουν γίνει δυσδιάκριτα έως και αόρατα; Στην εποχή του διαδικτύου συνεχώς κατακλυζόμαστε από εικόνες και φωτογραφίες σε ιστότοπους, ιστολόγια, δίκτυα κοινωνικότητας και άλλα πολλά. Είναι μήπως αυτό το τέλος μιας φωτογραφίας; Η ανάρτησή της στον δικτυακό τόπο όπου διατηρούμε ένα λογαριασμό συνοδευόμενη από το ηλεκτρονικό σχόλιο ενός φίλου (συνήθως: Wow! Nice photo!!!); Από την άλλη το διαδίκτυο υπάρχει για αυτό ακριβώς το λόγο. Για να μας φέρνει πληροφορίες από παντού, γιατί όχι και από τα συρτάρια (ή το σκληρό δίσκο) ενός καλλιτέχνη; Η Τέχνη άλλωστε δημιουργείται για να διαδίδεται στον δέκτη-θεατή και όχι για να μένει στα συρτάρια (ή τους σκληρούς δίσκους) του δημιουργού! Το μήνυμα αλλιώς χάνει την αξία του και η δημιουργία του έργου δεν έχει κανένα νόημα. Έτσι λοιπόν προέκυψε και η on-line gallery.
Από την άλλη μπορεί το τέλος μιας φωτογραφίας να είναι η απλή εκτύπωσή της σε χαρτί ή η αποθήκευσή της σε μορφή διαφάνειας και μόνο; Και τι γίνεται με την έκθεσή τους στο κοινό; Αρκεί όμως μια απλή έκθεση σε κάποιο χώρο τέχνης και οι παρευρισκόμενοι φίλοι και συγγενείς να αναφωνούν: "Ουάου! Τέλειες φωτογραφίες!!!"; Σίγουρα όχι! Αυτό που χρειάζεται η σημερινή φωτογραφία, ανεξάρτητα από το πώς επιλέγει να την παρουσιάσει ο δημιουργός της, είναι να βγει προς τα έξω. Σε όλο το κόσμο. Εκεί που είναι το πραγματικό κοινό της. Αυτοί τους οποίους θέλουμε να αγγίξουμε με τις δημιουργίες μας. Αρκεί να τους μεταδώσουμε κάτι που αξίζει να μεταδοθεί. Την πραγματική Τέχνη που έχει ανάγκη η εποχή μας.

Πέμπτη 17 Μαρτίου 2011

Ερασιτεχνισμός

Αυτή η λέξη ταλανίζει όλους εμάς που θέλουμε να κάνουμε φωτογραφία έξω από τα συνηθισμένα. Κάποιοι τη θεωρούν φετίχ. Αν για κάποιο λόγο τους πεις επαγγελματίες μπορεί και να παρεξηγηθούν. Αλλά δεν είναι έτσι. Είμαστε ερασιτέχνες όχι γιατί δεν είμαστε επαγγελματίες, όχι γιατί δεν έχουμε τον εξοπλισμό του επαγγελματία, όχι γιατί απλά τραβάμε μερικά καρέ τις Κυριακές και τις αργίες. Είμαστε ερασιτέχνες γιατί το έχουμε επιλέξει. Ακούγεται κάπως περίεργο αλλά έτσι είναι. Αγαπάμε αυτό που κάνουμε και προσπαθούμε να το κάνουμε καλά. Να βάλουμε και εμείς το λιθαράκι μας στο οικοδόμημα που λέγεται φωτογραφία. Κάνοντας κάτι καινούριο. Προσπαθώντας να αγγίξουμε και να ξεπεράσουμε τα όρια της καινοτομίας. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ακυρώνουμε το παρελθόν. Από αυτό διδαχτήκαμε άλλωστε.
Ο ερασιτεχνισμός θα μπορούσε να αποτελέσει κίνημα στην τέχνη στη σημερινή εποχή. Ο συνειδητοποιημένος εννοώ. Η σημερινή εποχή δεν έχει κανένα τέτοιο κίνημα να επιδείξει. Μόνο ανακύκλωση των ρευμάτων του προηγούμενου αιώνα και μάλιστα σε (πολλές φορές) κακές αντιγραφές. Όλοι οι ερασιτέχνες που ξέρουν τι κάνουν και γιατί το κάνουν μπορούν να ενωθούν σε ένα τέτοιο ρεύμα. Με καινοτόμες ιδέες, μακριά από τα κλισέ της εποχής μας. Τι μας προσφέρει η επανάληψη των ίδιων καρέ που συναντάμε παντού καθημερινά πέρα από αυτοεπιβεβαίωση της όποιας ικανότητάς μας.
Επιτέλους! Είμαστε καλλιτέχνες! Ας κάνουμε λοιπόν την ιδέα μας ορατή και σε άλλους, όσο και αν σήμερα φαίνεται να μην ταιριάζει στην εποχή της.

Τρίτη 22 Φεβρουαρίου 2011

Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2011

Πειραματισμός

Παίρνοντας αφορμή από ένα άρθρο δημοσιευμένο πρόσφατα στο διαδίκτυο για τον πειραματισμό στη φωτογραφία, δε θα μπορούσαμε παρά να αναρωτηθούμε και εμείς ως καλλιτέχνες κάποια πράγματα γύρω από αυτό το ζήτημα.
Ο πειραματισμός στην Τέχνη γενικότερα αλλά και στη φωτογραφία δεν είναι καινούριος. Οι καινοτόμες ιδέες κάποιων ανθρώπων, την εποχή στην οποία ζουν, μπορεί να φάνταζαν κοσμοϊστορικές, ανανεωτικές, έως και αιρετικές. Σήμερα μπορούμε να απολαμβάνουμε την αφρόκρεμα αυτών των ιδεών, αυτών που τελικά άξιζαν να μείνουν στη συλλογική μας συνείδηση, ως δεδομένες. Οι καλλιτέχνες που τόλμησαν στην εποχή τους να πάνε κόντρα στο ρεύμα αντιμετώπισαν όμως πολλές φορές την κατακραυγή μέχρι και την απόρριψη για να φτάσουν στο μέλλον να θεωρηθεί η Τέχνη τους πειραματική για την εποχή τους.
Σήμερα, υπάρχει ένα αντίστοιχο ρεύμα; Μια πρώτη ανάγνωση της σημερινής εποχής θα έφερνε εύκολα το "όχι" σαν απάντηση. Μια γρήγορη αναζήτηση σε όλες τις διαδικτυακές φωτογραφικές κοινότητες διαπιστώνει κανείς ότι όλοι λίγο-πολύ τραβάμε τις ίδιες φωτογραφίες. Από άλλες γωνίες, με άλλο φωτισμό, με διαφορετική φωτογραφική μηχανή, έγχρωμες ή ασπρόμαυρες, είναι σχεδόν ίδιες. Γλυκανάλατες λήψεις ενός αγγελικά πλασμένου κόσμου. Κατάλληλες για ένα κάδρο στο σπίτι μας ή για το ανέβασμά τους στον δικτυακό τόπο που προτιμάμε. Και η Τέχνη; Τι γίνεται με αυτή; Εγκαταλείπουμε κάθε προσπάθεια για περαιτέρω πειραματισμό στους "ειδικούς"; Ή μήπως κρύβουμε από τη δημόσια θέα τους όποιους πειραματισμούς μας για να αποφύγουμε την κριτική και καταφεύγουμε έτσι στο ήσυχο λιμάνι της κριτικής έκφρασης: "Nice photo!";
Ερωτήματα που σίγουρα ανοίγουν πολλά θέματα. Στη σημερινή εποχή όπου ο φωτογράφος έχει όλα τα μέσα στη διάθεσή του να πειραματιστεί και να πρωτοπορήσει, με φιλμ και χημικά, έγχρωμα ή ασπρόμαυρα, ψηφιακά, διάφορα φορμά, μετεπεξεργασία στο χαρτί και άλλα τόσα που δεν μπορούν να απαριθμηθούν. Άλλωστε η παρέμβαση του φωτογράφου στη φωτογραφία αρχίζει πριν το κλικ και τελειώνει στην τελική της παρουσίαση. Σε όλα τα ενδιάμεσα στάδια η ελευθερία για πειραματισμούς είναι ανεξάντλητη.